| Ne temas pri Gates, temas pri baroj de Richard Stallman fondinto de la liberprogramara fondumo. (Tio ĉi artikolo publikiĝis de BBC Novaĵoj en 2008]].)
Uzi tiom da atento je la rezigno de Bill Gates estas maloptimala. Tio kio gravas estas nek Gates nek Mikrosofto, sed la maletika sistemo de malebligaĵoj, kiujn Mikrosofto — kiel multaj aliaj programadaj firmaoj — altrudas siajn klientojn.
Tiu diraĵo eble surprizas vin ĉar la plejmulto de la homoj interesitaj je komputiloj forte sentas rilate al Mikrosofto. Komercistoj kaj iliaj malsovaĝaj politikistoj admiras ĝian sukceson pri kostruado de empirio entenante tiom da komputiluzantoj. Multaj ekster la komputila fako kreditas Mikrosofto por la antaŭenigoj, kiujn ĝi nur avantaĝe uzis, ekz. malmultkostigo de komputiloj kaj rapidajkaj konvenaj grafikaj interfacoj.
La filantropio de Gates por saniĝo de malriĉaj landoj altiris positivan atenton de kelkaj homoj. La LA Times((Fama kaj malnova usona gazeto.)) raportis ke lia fondumo elspezas 10% de ĝia mono jare kaj investas la restaĵon, kelkfoje en firmaoj kiuj laŭdire kauzas media malkonstruado kaj malsano en la samaj malriĉaj landoj.
Multaj komputiluloj specife malamas Gates kaj Mikrosofto. Ili havas multegajn kialojn. Mikrosofto persiste laboras kontraŭkonkurse kaj puniĝis tri foje. (Bush((George W. Bush estas la nuna Usona prezidanto.)), kiu malpunigis Mikrosofton je la dua Usona kulpigo, estis invitata al la ĉefoficejo de Mikrosofto koncerne monpetado antaŭ la prezidantbaloto en la jaro 2000(klarigu pri usonaj balotaj kampanjoj). En Britujo Mikrosofto konstruis oficejon en la elekta distrikto de Gordon Brown. Ambaŭ laŭleĝaj, sed eble koruptaj.
Ankaŭ la ciferecaj limigaj mastrumaĵoj; programartrajtoj kreitaj por "malebligi" ke vi libere aliru viajn dosierojn. (Pliigita malebligado je uzantoj ŝajnas esti la ĉefantaŭenigo de Vista((Vindozo Vista estas la nuntempe plej nova operaciumo de Mikrosofto, gxi ekvendigxis en 2007.)).)
Ankaŭ ekzistas la senkaŭzaj neebligaĵoj kja obstakloj koncerne interfunkciado kun alia programaro. (Pro tio la EU postulis ke Mikrosofto publikigu spefikoj pri la interfacoj.) Ĉijare Mikrosofto plenigis normkomitatoj kun ĝiaj subtenantoj por havigi ISO-aprobon((ISO estas internacia norma organizo kiu konsistas de normkomitatoj en multege da landoj. Ili kune interkonsentas pri ontaj internaciaj normoj.)) de ĝia grandaĉa, neimplementebla kaj patentigita "malfermita normo" por dokumentoj. (La EU nun priesploras tion.)
Tiuj agoj estas netolereblaj, kompreneble, sed ili ne estas izolitaj eventoj. Ili estas sistemaj simptomoj de profunda maljusto, kiun la plejmulto de homoj ne rekonas: komerca programaro((Komerca programaro estas programaro kreita tiel ke la uzantoj ne havas aliron al la fontkodo nek libera dividpovo koncerne la programaron. [angle: proprietary software] )).
Mikrosofto estas distribuita sub permesiloj kiuj tenas la uzantoj dividitaj kaj senpovaj. La uzantoj estas dividitaj pro tio, ke estas malpemesata por ili dividi kopiojn kun unu la alia. La uzantoj estas senpovaj pro tio, ke ili ne posedas la fontkodo kiun la programistoj povas legi kaj ŝanĝi.
Se vi estsa programisto kaj vi volas ŝanĝi la programaro por vi mem aŭ por aliaj, vi ne povas. Se vi estas komercisto kaj vi volas pagi al programisto igi la programaro pli bona laŭ viaj bezonoj, vi ne povas. Se vi kopias ĝin por dividi ĝin kun amiko, kiu estus simpla bonnajbareco, ili nomaĉas vin "pirato". Mikrosofto ŝatus kredigi al ni, ke helpi nia najbaro estas morale la sama kiel ataki ŝipon.
La plej grava ago de Mikrosofto estas la antaŭenigado de tio ĉi maljusta socia sistemo. Gates persone ligas al ĝi pro sia fifama malfermita letero, kiu riproĉis mikrokoputiluzantoj pro dividado de lia programaro. Ĝi efektive tekstis: "Se vi ne lasas al mi teni vin dividitaj kaj senpovaj, mi ne programadas la programaron kaj vi nenion havos. Cedu al mi aŭ vi perdiĝos!"
Sed Gates ne inventis komerca programaro kaj miloj da aliaj firmaroj samagas. Efektive maljustas — negrave kiu agas tiel. Mikrosofto, Apple, Adobe kaj la resto overtas al vi programaron, kiu donas al ili superregon je vi. Ŝanĝado de estruloj aŭ firmaoj ne gravas. Ni bezonas ŝanĝi tio ĉi sistemo.
Pri tio temas la tuta liberprogramada movado. "Libera" ligas al libereco: ni programadas kaj publikigas probramaron kiun uzantoj povos libere dividi kaj ŝanĝi. Ni tion faras laŭ sisteme, pro libereco, kalkaj el ni pagataj, kelkaj el ni volontule. Ni jam havas komplete liberajn operaciumojn((Operaciumo estas aro da programaro kiu funkciigas komputilon.)), inklusive GNU((GNU estas aro de diversaj bazaj programaroj necesaj por funkciigi tiu aro da aparaturo el kiu konsistas komputiloj.))/Linukso. Nia celo estas liveri kompletan amplekson de utilaj liberaj programaroj por ke neniu komputiluzanto estu allogita al cedo de sia libereco kontraŭ ekhavo de programaro.
En 1984 kiam mi komencis la liberprogramadan movadon, mi ne estis konscia pri la letero de Gates. Sed mi aŭdis similaj postuloj de aliaj kaj mi respondis: "Se via programaro tenus nin dividitaj kaj senpovaj, bonvolu ne krei ĝin. Ni plibone fartas sen ĝi. Ni trovos aliajn manierojn por uzadi niajn komputilojn kaj daŭrigi nian liberecon."
En 1992 kiam la GNU operaciumo estis finigita per la kerno Linukso, vi devis esti magiisto por ruligi ĝin. Hodiaŭ GNU/Linukso estas uzantamika: en partoj de Hispanujo kaj Barato ĝi estas normo en la lernejoj. Dekmilionoj da homoj uzas ĝin ĉie en la mondo. Vi ankaŭ povas uzi ĝin.
Gates eble forestas, sed la muroj kaj la baroj de komerca programaro, kiun li helpis krei, restas nur nune. Malkonstrui ilin estas tasko por ni. | It's not the Gates, it's the bars
by Richard Stallman
Founder, Free Software Foundation
(This article was published by BBC News in 2008.)
To pay so much attention to Bill Gates' retirement is missing the point. What really matters is not Gates, nor Microsoft, but the unethical system of restrictions that Microsoft—like many other software companies—imposes on its customers.
That statement may surprise you, since most people interested in computers have strong feelings about Microsoft. Businessmen and their tame politicians admire its success in building an empire over so many computer users. Many outside the computer field credit Microsoft for advances which it only took advantage of, such as making computers cheap and fast, and convenient graphical user interfaces.
Gates' philanthropy for health care for poor countries has won some people's good opinion. The LA Times reported that his foundation spends five to 10% of its money annually and invests the rest, sometimes in companies it suggests cause environmental degradation and illness in the same poor countries.
Many computerists specially hate Gates and Microsoft. They have plenty of reasons. Microsoft persistently engages in anti-competitive behaviour, and has been convicted three times. (Bush, who let Microsoft off the hook for the second US conviction, was invited to Microsoft headquarters to solicit funds for the 2000 election. In the UK, Microsoft established a major office in Gordon Brown's constituency. Both lawful, both potentially corrupting.)
Many users hate the “Microsoft tax”, the retail contracts that make you pay for Windows on your computer even if you won't use it. (In some countries you can get a refund, but the effort required is daunting.) There's also the Digital Restrictions Management: software features designed to “stop” you from accessing your files freely. (Increased restriction of users seems to be the main advance of Vista.)
Then there are the gratuitous incompatibilities and obstacles to interoperation with other software. (This is why the EU required Microsoft to publish interface specifications.) This year Microsoft packed standards committees with its supporters to procure ISO approval of its unwieldy, unimplementable and patented “open standard” for documents. (The EU is now investigating this.)
These actions are intolerable, of course, but they are not isolated events. They are systematic symptoms of a deeper wrong which most people don't recognize: proprietary software.
Microsoft's software is distributed under licenses that keep users divided and helpless. The users are divided because they are forbidden to share copies with anyone else. The users are helpless because they don't have the source code that programmers can read and change.
If you're a programmer and you want to change the software, for yourself or for someone else, you can't. If you're a business and you want to pay a programmer to make the software suit your needs better, you can't. If you copy it to share with your friend, which is simple good-neighbourliness, they call you a “pirate”. Microsoft would have us believe that helping your neighbour is the moral equivalent of attacking a ship.
The most important thing that Microsoft has done is to promote this unjust social system. Gates is personally identified with it, due to his infamous open letter which rebuked microcomputer users for sharing copies of his software. It said, in effect, “If you don't let me keep you divided and helpless, I won't write the software and you won't have any. Surrender to me, or you're lost!”
But Gates didn't invent proprietary software, and thousands of other companies do the same thing. It's wrong—no matter who does it. Microsoft, Apple, Adobe, and the rest, offer you software that gives them power over you. A change in executives or companies is not important. What we need to change is this system.
That's what the free software movement is all about. “Free” refers to freedom: we write and publish software that users are free to share and modify. We do this systematically, for freedom's sake; some of us paid, many as volunteers. We already have complete free operating systems, including GNU/Linux. Our aim is to deliver a complete range of useful free software, so that no computer user will be tempted to cede her freedom to get software.
In 1984, when I started the free software movement, I was hardly aware of Gates' letter. But I'd heard similar demands from others, and I had a response: “If your software would keep us divided and helpless, please don't write it. We are better off without it. We will find other ways to use our computers, and preserve our freedom.”
In 1992, when the GNU operating system was completed by the kernel, Linux, you had to be a wizard to run it. Today GNU/Linux is user-friendly: in parts of Spain and India, it's standard in schools. Tens of millions use it, around the world. You can use it too.
Gates may be gone, but the walls and bars of proprietary software he helped create remain—for now. Dismantling them is up to us. |
